’t Kan (ont)dooien, ’t kan (be)vriezen

Ruim de helft van de Nederlandse huishoudens bezit inmiddels een vriezer. Dat was heel anders toen ik opgroeide. Mijn vader had wel een grote moestuin en het hele gezin hielp mee om de oogst in te vriezen. Een eigen vriezer hadden we niet. Mijn ouders huurden een vriesruimte in een grote hal bij ons in het dorp. Daarin was het berekoud!

Als je op een warme dag in het voorjaar sperziebonen ging halen, moest je wat kleding betreft erop voorbereid zijn de vrieskou in te stappen. Het was best spannend om de grote deur van de ruimte achter me te sluiten. Mijn adem veroorzaakte wolkjes. Ik liep dan snel naar onze ‘kluis’, stak met handschoenen aan de sleutel in het slot en opende de klep. Ik haalde eruit wat we nodig hadden en ging snel weer naar buiten, de warmte in.

Een diepvries zelf gebruikt energie, door het openen van een diepvries raakt energie verloren en het invriezen kost ook energie. Ik geef een paar tips om dat energieverbruik te verkleinen. Heb je zelf nog tips? Dan hoor ik dat graag en voeg ik ze toe.

Energieverbruik van de vriezer zelf

Diepvriezers hebben, net als andere elektrische apparaten, een energielabel. Een grote diepvries heeft vaak een beter energielabel dan een kleine, maar een kleine gebruikt meestal wel minder energie. Hoe dat komt? Het energielabel is een relatief label. Het geeft aan dat deze vriezer ten opzichte van een vergelijkbare vriezer beter of slechter scoort op het energieverbruik. Let daar dus op bij aankoop. Koop geen grotere vriezer dan je nodig hebt.

Sommige vriezers hebben een functie waardoor ze zichzelf ontdooien, wel defrost genoemd. Dat maakt dat deze vriezers iets meer energie verbruiken dan dezelfde vriezers zonder die functie. Daar tegenover staat, dat als je niet regelmatig je vriezer ontdooit, dat deze beduidend meer energie gaat verbruiken. Bovendien kost het weer op temperatuur komen van de ontdooide vriezer ook energie. En als je de inhoud niet voldoende koel hebt weten te houden, kost dat ook energie. Nog afgezien van het feit dat het deels ontdooien en weer invriezen van etenswaren niet aan te bevelen is (zie ook: Tips voor ontdooien). Je kunt voor jezelf daarin dus een afweging maken.

De plek waar de vriezer staat heeft ook invloed op het energieverbruik. Een vriezer gebruikt meer energie als hij opwarmt. Plaats hem daarom niet op een zonnige plek. En zorg ervoor dat er voldoende ruimte is tussen de achterkant en de wand. Als daar een luchtstroom kan ontstaan, kan de vriezer zijn warmte kwijt. Zit de achterzijde onder het stof, dan zal de vriezer ook meer energie verbruiken. Houd de vriezer dus schoon.

Invriezen

Om iets te laten bevriezen is energie nodig. ‘Bevroren’ noemen wij de toestand waarin water zich bevindt als het niet langer vloeibaar, dus vast is. Om 1 gram water van kamertemperatuur 1 graad Celsius te doen afkoelen is 4,19 joule energie nodig. Dat geldt totdat water begint te bevriezen. Water van 0 graden neemt namelijk heel veel energie op om in de vaste vorm (ijs) terecht te komen, namelijk 334 joules per gram!

Die transformatie van vloeibaar naar vast kost dus heel veel stroom. Is water eenmaal bevroren, dan kost het per gram water nog maar 2,2 joules om de temperatuur nog 1 graad verder te laten dalen. Dat is dus minder energie per gram per graad dan wanneer water nog vloeibaar is. Dan zie je ook meteen dat voedsel zoveel mogelijk moet zijn afgekoeld voordat je het invriest.

Het kost dus 457,4 Joule (20 x 4,19 + 334 + 18 x 2,2) energie om één gram water af te koelen van 20 graden Celsius tot -18 Celsius. Voor een liter water is dat dan 1000 keer zoveel, dus 457,4 kJ. Nu staat er op je diepvries niet hoeveel joules hij verbruikt. Het verbruik van een elektrisch apparaat wordt uitgedrukt in Watt. Dat is joule per seconde.

En een diepvries is natuurlijk een slim apparaat, dat beschikt over een techniek om slim te koelen. Dat is een vloeistof die door de vriezer omgezet wordt in gas en vice versa. Daardoor kan een vriezer met minder dan de van nature benodigde hoeveelheid kJoules water afkoelen. Het kost een moderne vriezer ongeveer 4x zo weinig energie. Dus 1 kilo (liter) water kost de vriezer dus 114,35 kJ (457,4 : 4). Dat is – zeg maar – 114 kW.

Tips voor ontdooien

Dat zelf invriezen van groenten (vaak meer dan 90% water) kost dus energie. En die energie halen de meeste mensen er niet weer uit. Sterker nog: er wordt soms nog weer extra energie gebruikt om etenswaren te ontdooien of ‘op te peppen’. Maar als we ervan uitgaan dat een koelkast een vergelijkbaar rendement heeft als een vriezer, dan kunnen we zonder energieverlies het voedsel tot koelkast temperatuur weer laten opwarmen. Door van binnenuit de koelkast af te koelen, hoeft die koelkast zelf eventjes niet te koelen.

Het is vooral belangrijk om die omzetting van vast naar vloeibaar, die 334 joules per gram, mee te pakken! Mijn ervaring is, dat een liter soep er ruim 2 dagen over doet om volledig te ontdooien. Brood kun je de avond tevoren in de koelkast leggen (en niet dezelfde dag in de magnetron of het broodrooster stoppen!).

Het gebruik van een vriezer

Vriezers voor huishoudelijk gebruik zijn er in twee types: kasten en kisten. Diepvrieskasten verliezen bij opening meer koude lucht dan diepvrieskisten. Dat komt omdat koude lucht zwaarder is dan warme. In diepvrieskisten blijft de koude lucht dus hangen, behalve als je er veel in gaat rommelen en de lucht in beweging komt. In diepvrieskasten wordt het verlies aan koude lucht wel beperkt door het gebruik van deuren of Iaden.

Trek je alle laden open om iets te zoeken, dan verplaatst je dus overbodig veel lucht, met opwarming tot gevolg. Zorg dus dat je weet wat er in welke lade zit. Sommige vriezers hebben daarvoor handige geheugensteuntjes op de laden zitten. Ik hou zelf bij wat er in de vriezer zit op de binnenkant van een deur (foto). Alle diepvriesbakjes heb ik genummerd.

Dit zat er o.a. in lade 2.

Belangrijk is ook dat de vriezer weinig lucht bevat. Zit er veel ruimte in de laden, zitten ze niet vol, dan is er ook meer lucht om naar buiten te vallen. Het afkoelen van lucht gaat minder efficiënt dan het afkoelen van vloeistof of vaste stof. Zit je vriezer dus vaak niet vol, dan kun je het beste de volgende keer een kleinere aanschaffen of hem ruilen met iemand. In de tussentijd vul je hem op met lege diepvriesdozen. Het ‘vallen’ van koude lucht geldt overigens ook voor koelkasten. Ook die zijn dus efficiënter als ze vol zijn. Is je koelkast niet vol, leg er dan een paar lege statiegeldflessen in.

Heb je een vriezer zonder eigen ontdooi-functie, dan moet je hem wel 2x per jaar ontdooien om te voorkomen dat er teveel ijs ontstaat. IJs op de koelinstallatie belemmert de werking daarvan en kost dus meer energie. Ontdooien doe je het liefst als de temperatuur buiten laag is. Ideaal is het wanneer het vriest en je de inhoud van de vriezer buiten kunt zetten. Is dat niet het geval, plaats dan alles in een doos, dicht tegen elkaar aan – met zo min mogelijk lucht erin! – en pak de doos goed in met dekens en jassen. Denk ook aan de bodem.

Gebruikstips

  • Laat voedsel zo goed mogelijk afkoelen, voordat je het invriest
  • Vries zo compact mogelijk in, met zo weinig mogelijk lucht (druk of zuig bij zakjes de lucht eruit)
  • Weet wat er in je vriezer zit en waar je het snel kunt pakken
  • Doe de deur zo kort mogelijk open
  • Houd de buitenzijde schoon
  • Ontdooi de vriezer op tijd
  • Zet de temperatuur niet lager dan -18 graden
  • Neem een vriezer die qua maat bij je past en is hij niet vol, vul hem dan op met lege dozen
  • Plaats de vriezer op een koele plaats
  • Houd ruimte tussen de achterkant van de vriezer en de wand
  • Neem bevroren voedsel op tijd uit de vriezer en laat het in de koelkast ontdooien

De ‘hooikist’

De energiecrisis dwingt ons na te denken over manieren om zuiniger met brandstof te zijn. De snelkookpan kan ons daarbij helpen, maar ook de hooikist. Voor de Volkskeuken schreef ik in 1999 een stukje over de Hooikist. Dat was naar aanleiding van een boekje van Dunamis. Koken met een hooikist is een energiebesparende techniek, waarbij voedsel gaart op een lagere temperatuur dan 100 graden C.

Ook in de afgelopen eeuw dwongen crises mensen tot het zuiniger omgaan met brandstof. Zo werd de hooikist veelvuldig gebruikt tijdens de Tweede wereldoorlog, toen brandstof zeer schaars was. A. Geurts schreef in Oorlogs-kookboek (1940) dat de hooikist, vijfentwintig jaar eerder in vrijwel elk gezin aanwezig en vervolgens wat vergeten, weer een goede dienst kon bewijzen.

Hoe werkt het?

Het is simpel: je brengt het eten aan de kook, laat het een paar minuten goed doorkoken en dan zet je de pan in de hooikist. Hoe lang hij daar moet staan om het gerecht gaar te laten worden is natuurlijk afhankelijk van het gerecht. Het is ideaal voor soepen, pasta en granen. Eigenlijk alles wat in vloeistof gaar wordt. Die massa heb je wel nodig, want anders koelt het gerecht te snel af. Je kunt echter wel veel minder water gebruiken dan je – waarschijnlijk – gewend bent.

Hooikist “Het Spaarvarken” van Blauwe Express Rotterdam, met stempel van de Nederlandse Vereniging van Huisvrouwen (1930-1940), Museum Rotterdam.

Op vakantie maak ik ook dankbaar van deze techniek. Het betekent dat je minder brandstof hoeft mee te nemen en dat is op een trektocht altijd prettig. Als ‘hooikist’ gebruik ik dan een slaapzak of dekens (in een hut). De pan omwikkel ik met theedoeken of een handdoek. Er ontstaat wel wat vocht aan de buitenzijde van de pan en dat wil je liever niet in je slaapzak hebben. Zie als bijvoorbeeld het recept voor Pasta Primavera.

Voor gebruik thuis kun je zelf een hooikist maken. Op internet staan diverse werktekeningen. Een afgeleide van de hooikist is de hooimadam, een met wol of hooi gevulde zak waarin je de pan schuift. Ook daarvoor vind je wel werkbeschrijvingen. Maar voordat je zelf iets gaat maken, kun je best eens uitproberen of deze manier van koken wat voor je is.

Dan volstaan een grote en een kleine handdoek en… een bed. Vouw de grote handdoek een paar maal dubbel, zodat hij ruim groter is dan de pan die je erop wilt zetten. Leg de handdoek in het midden van je bed. Kook je gerecht een paar minuten en plaats de pan op de handdoek. Drapeer de kleine handdoek er zorgvuldig overheen en dek de pan af met je dekbed (of deken).

Hoe lang moet een gerecht garen in de hooikist?

De gaartijd varieert van gerecht tot gerecht. Ook de kamertemperatuur en de grootte van de pan hebben daar invloed op. Als de hooikist op kamertemperatuur is, en je zet er een pan pasta met water in, duurt het garen misschien 2x zo lang als wanneer je het al pruttelend aan de kook had gehouden. Probeer het gewoon uit. Is je pasta na 2x de normale kooktijd in de hooikist nog niet gaar, zet hem er dan een paar minuten langer in. Iets te lang is niet erg. Omdat het gerecht langzaam afkoelt, gaat het garen langzamer. Te gaar wordt het dus niet zo snel. Te lauw misschien wel…

Ook voedsel als rijst, linzen, bonen en graan kun je garen in een hooikist. Omdat die voedingsmiddelen langer moeten koken, komt het hierbij nog meer op de kwaliteit van de hooikist aan. Ik zou dan in ieder geval ook niet te zuinig met water zijn. Waar je pasta voor 2 personen in de hooikist wel in een halve liter water kan garen, heb je voor gerechten die langer moeten garen meer massa, dus meer kokend water nodig. Anders koelt het gerecht te snel af.

Een hooikist wordt ook wel gebruikt om een gerecht heel langzaam te laten garen ‘onder werktijd’. Je plaatst de pan (soep) voordat je naar je werk gaat in de hooikist en haalt hem er ’s avonds weer uit. Je warmt het op en klaar! Of dat een zuinigere manier om te koken is, betwijfel ik. Het is meer een praktische, voor als je na werktijd geen tijd meer hebt om te koken.

Conserven

Ik krijg wel eens te horen dat het inmaken van groente en fruit niet meer van deze tijd is, want “alles is toch het hele jaar verkrijgbaar”. Ja, dat klopt. Maar tegen welke prijs? Werkelijk middenin de winter kan ik een tomatensoep maken van verse tomaten, ingevoerd vanuit Spanje. Ik vroeg me af wat beter is voor het milieu en ging op onderzoek uit.

Het is daarbij goed in gedachten te houden dat een verpakking gemiddeld 10% van de milieubelasting van een product uitmaakt. Nog eens 15% komt door voedselverspilling. Het grootste deel, 75% komt van productie en transport van het product zelf.

Bij blik en glas is het maken van de verpakking relatief milieubelastend, maar dat wordt ruimschoots gecompenseerd omdat er daarna geen koeling nodig is. Blik en glas kunnen dus ook ongekoeld getransporteerd worden. Voedselverspilling is bij blik of glas ook niet snel aan de orde. Blik is ook nog eens goed te recyclen: 93 procent van het blikafval wordt hergebruikt, zonder kwaliteitsverlies. Voor glas is dat 65%. Om van ingezameld glas weer nieuw glas te maken is minder energie nodig dan wanneer je nieuwe grondstoffen gebruikt.

Wat is beter voor het milieu?
Vers uit Nederland of ingeblikt?

Milieu-adviesbureau Block Consultants heeft in opdracht van het Voedingscentrum voor sperziebonen uitgerekend wat de milieubelasting is. Verse Nederlandse boontjes van de volle grond kwamen als beste uit de bus. Met driemaal zoveel milieubelasting eindigden dezelfde boontjes uit de kas op de vijfde plek. De boontjes die per vrachtwagen uit Spanje komen eindigden als tweede, nog boven de boontjes uit blik, pot of diepvries.

  1. Verse Nederlandse vollegronds boontjes
  2. Verse vollegronds boontjes per vrachtwagen uit Spanje
  3. Boontjes uit glas, blik of diepvries
  4. Verse vollegronds boontjes met de boot uit Senegal
  5. Verse boontjes uit de Nederlandse kas
  6. Verse vollegronds boontjes per vliegtuig uit Kenia

“Als we alles altijd vers willen, trekt dat een enorme wissel op het milieu. Het zorgt voor verspilling: vers bederft. En het heeft koeling nodig.” (Vera Bacharach van CoCo Conserven in: Trouw)

Of deze vergelijking ook opgaat voor andere groenten en fruit durf ik niet te zeggen. Maar ook dit kun je als vuistregel zien. De herkomst van vers voedsel staat op de doos, de wijze waarop het transport heeft plaatsgevonden helaas niet. Je bent er dus niet zeker van dat de groente per vrachtwagen is getransporteerd. Wil je het niet meteen eten, maar voor wat langere tijd bewaren, dan heeft blik of glas de voorkeur boven diepvries, omdat er geen koeling meer nodig is.

Geweckte groenten

Het eten van seizoensgroenten heeft dus de minste impact op het milieu, mits je zo min mogelijk weggooit (die 15% van hierboven). Als die groente niet vers uit Nederland verkrijgbaar is èn je hebt er een onbedwingbare trek in , dan kun je dus het best voor de ‘vrachtwagen’-groente uit Spanje of die uit blik, glas of diepvries kiezen.

Hoe gezond is voedsel uit pot of blik?

Verse groente kan heel knapperig zijn, is heerlijk in een salade en ziet er ook nog eens prachtig uit. Als kind werd me ingepeperd dat vers ook gezonder is. Groente uit blik of pot zou bijvoorbeeld vitaminen kwijt zijn geraakt door het koken. Maar is dat wel zo?

Groente uit blik of pot en diepvriesgroente bevatten evenveel voedingsstoffen als onbewerkte groente. In groente zit onder andere vitamine C, vitamine A, foliumzuur, kalium, ijzer en calcium (voedingscentrum.nl). Het inmaakproces heeft daarop geen invloed. Waar je wel op moet letten zijn de toegevoegde stoffen. Zo bevatten conserven soms suiker of zout. Lees dus de ingrediëntenlijst op de verpakking en kies die verpakking met de minste toevoegingen.

Vers voedsel is niet altijd gezonder dan ingevroren of ingeblikt voedsel (…).(Evert Nieuwenhuis in: De Correspondent)

Voor je gezondheid hoef je het dus niet te laten, eten uit blik of glas. En voor het milieu is de wijze van productie en transport nòg veel belangrijker. Ik hoop dat ik je met dit bericht weer een beetje geholpen heb in het maken van verantwoorde keuzes.

Ongebakken taart

Bij taarten denk je aan de oven. Toch zijn er best wel lekkere taarten te maken zonder dat er een oven aan te pas komt. Dat is handig als er geen oven in de buurt is én het is handig als je minder energie wilt gebruiken.

De meest bekende ongebakken taart is wel de kwarktaart, in varianten met vers fruit of met een potje jam door de vulling. Ik maakte een variant met een potje jam en agar agar. Dat is een vegetarisch alternatief voor gelatine. Gelatine is van botten gemaakt, agar agar van zeewier. Ik vind agar agar bovendien makkelijker toe te passen. Je hoeft het niet eerst te weken en dan uit te knijpen. Je roert het poeder in dit geval gewoon door het fruit, dat je enkele minuten laat koken. Het stolt wel sneller dan gelatine…

Kwarktaart met agar agar

Kwarktaart zonder oven.

Gang: gebak
Keyword: agar agar, ongebakken
Porties: 8 punten
Auteur: Elsje de Ruijter
Ingrediënten
bodem
  • 200 g spritsen of vergelijkbare koekjes
  • 75 g boter
vulling
  • 500 g kwark
  • 500 g fruit (aardbeien, bessen) of pot jam
  • 1/2 citroen
  • 10 g agar agar
  • 250 ml slagroom
  • 175 g witte basterdsuiker of honing
eventueel ter garnering
  • 250 g vers fruit
  • 2 takjes munt
Bereiding
  1. Zet alle ingrediënten klaar

  2. Vet een ronde springvorm in met een beetje olie en bekleed daarna zowel bodem als wanden met bakpapier (dat blijft goed plakken aan de boter).

  3. Smelt de boter in een pan. Maal de koekjes fijn en roer ze door de gesmolten boter.

  4. Verdeel de kruimels over de bodem van de springvorm en druk ze goed aan. Zet de vorm in de koelkast.

  5. Doe het fruit (of de jam) met het sap van de halve citroen in een steelpan. Verwarm op een laag pitje en stamp het dan fijn met een pureestamper.

  6. Roer het agar-agar poeder erdoor en breng al roerend aan de kook. Laat het mengsel een minuut of 5 flink doorkoken.

  7. Klop in de tussentijd de slagroom met de basterdsuiker (honing) lobbig.

  8. Neem de pan met fruitpuree van het vuur en laat iets afkoelen (niet teveel, want dan stolt het mengsel). Roer, beetje bij beetje, de kwark door het fruitmengsel.

  9. Klop het fruitmengsel door de slagroom.

  10. Giet het kwark-mengsel in de springvorm en zet de kwarktaart in de koelkast. Laat een paar uur opstijven.

  11. Neem de taart, als die stevig genoeg is, uit de koelkast en verwijder de springvorm en het bakpapier. Versier de kwarktaart eventueel met vers fruit en blaadjes munt.

Notities

Fijn recept om van een beetje dun uitgevallen jam af te komen. Gebruik je een pot jam, klop dan de helft van de suiker (honing) door de slagroom.

De (her)ontdekking van de snelkookpan

De snelkookpan, of hogedrukpan, werd al in 1679 uitgevonden. De eerste pannen waren groot en log. Pas in 1937 kwam een pan op de markt die bedoeld was voor gebruik in de keuken.

In het kader van klimaatvriendelijk koken, heb ik de snelkookpan (her)ontdekt. Kookte ik vroeger alleen bonen en aardappelen in de pan, momenteel experimenteer ik met andere gerechten en producten.

Wat is een snelkookpan?

Een snelkookpan is een pan met een rubberen ring in het deksel, die luchtdicht kan worden gesloten. In het deksel zit een klep waardoor overdruk kan ontsnappen. Het deksel zit vast met een klem of een bajonetsluiting. Doordat de druk in de pan hoger wordt, wordt de kooktijd verkort. Dat gaat via de natuurkundige vergelijking P=V*T.

P is de druk, V is het volume en T is de tijd. Als je nu de druk (P) verhoogt wordt de kooktemperatuur hoger, want het volume binnenin de pan blijft gelijk. De temperatuur kan oplopen tot 120 graden C. Als de temperatuur hoger is, gaart voedsel sneller. En de vitaminen zouden beter bewaard blijven.

Stelregel is dat voedsel ongeveer 4 maal zo snel gaart. Nu kost het onder druk komen van de pan natuurlijk ook tijd, dus denk niet dat je slechts een kwart energie gebruikt. Daarom is het gebruik van een snelkookpan niet aan te raden voor voedsel wat slechts kort moet garen. Gebruik ook geen onnodig grote snelkookpan. Ik heb er 1 van 4,5 liter en dat is voor een huishouden van 2-4 personen meestal voldoende.

In een snelkookpan heb je maar weinig water nodig. Dat is een andere reden waarom koken in de snelkookpan sneller gaat. Zeker uit de moderne snelkookpannen ontsnapt maar weinig water tijdens het koken. Uit de pan die ik nu gebruik komt geen stoom meer op het moment dat hij onder druk is. Heb ik geen andere pannen op de kookplaat staan, dan kan de afzuigkap ook meteen uit!

Appelmoes

Wat ik de afgelopen tijd heb gedaan, is het maken van appelmoes. Niet van ‘moesappels’, zoals Reinetten vaak genoemd worden, maar van appels die minder lekker zijn om zo te eten. Reinetten bewaar je voor de appeltaart! Een bekende reinet is de Rode van Boskoop.

Schil de appels, verwijder klokhuizen en snij of hak ze fijn. Hoe fijner ze zijn, hoe korter de kooktijd. En jij bent weer lekker bezig! Doe de stukjes in de pan. Vul de pan nooit meer dan de aangegeven max. Als er geen streepje in de pan staat, is het maximum dat er in kan ongeveer 2/3. Voeg 1 dl water toe. Sluit de pan, breng hem onder druk en laat de appels 5 minuten garen. Laat de pan vervolgens afkoelen en open hem.

Als de appels nog niet helemaal uit elkaar gevallen zijn, kun je ze met een pureestamper fijnstampen. Niet elke appel gaart zo snel als de Groninger Seedling, die ik vaak gebruik omdat we er daarvan nu eenmaal veel hebben. Gebruik je stevigere appels, dan kun je ook de gaartijd iets verlengen. Voeg eventueel iets zoets toe, zoals honing, stukjes abrikozen of rozijnen.

Bewaartip

Maak de appelmoes als de appels ‘voor het oprapen’ liggen. Doe de – nog bijna kokende – appelmoes in schone, in kokend water gespoelde, grote potten met een goed sluitend deksel. Kook ook het deksel even. Ik gebruik vaak de potten van Hak. Vul ze tot de rand, draai het deksel er stevig op en zet de potten op de kop om af te koelen. Zo is de appelmoes lang houdbaar en kun je er het volgende jaar nog van genieten. Wecken kan ook, maar kost weer energie…

Tussendeurtje 2019

En weer streek een gemengd gezelschap bij ons neer om samen met ons de heerlijkste gerechten op tafel te zetten. We serveerden er empeng en seroendeng bij. En natuurlijk iets lekkers om te drinken.

We maakten dit keer een veganistische Indonesische rijsttafel met allerlei kleine en pittige hapjes. Het was heerlijk!

We sloten de maaltijd af met een Vlaggenkoek. Mijn poging om de koek te kleuren met natuurlijke kleurstoffen (bietennat en spinazievocht) leverde helaas een wat verschoten vlag op…

Lontong
Bijgerecht (bij gado gado, bijv.)
Auteur: Groot Indonesisch Kookboek – Bep Vuyk
Ingrediënten
  • 5 dl rijst
  • 2 el ketan kleefrijst
  • zout
Bereiding
  1. Was beide soorten rijst en breng de rijst aan de kook in 1,5 liter water. Zet de verwarmingsbron zo laag dat het water net aan kookt. De rijst mag stuk koken en moet zeer gaar zijn.
  2. Spoel een schotel om met koud water, strijk daarop de rijst uit en laat hem afkoelen. Snijd de afgekoelde rijst in rechthoekige stukken.
Sambal goreng bruine bonen
Gang: bijgerecht, rijsttafel, voorgerecht
Auteur: Groot Indonesisch Kookboek – Bep Vuyk
Ingrediënten
  • 3 el ui, gesneden
  • 1 teen knoflook, gesneden
  • 1 tl sambal oelek
  • 1 tl laos
  • 1 tl suiker
  • snuf zout
  • 2 el olie
  • 250 g gekookte bruine bonen
  • 1/8 blok santen
  • 1 spriet sereh
  • 1 salamblad
Bereiding
  1. Wrijf ui t/m zout door elkaar en fruit dit in de olie tot de uien geel zijn. Voeg 4 el kookwater van de bonen toe en de overige ingrediënten. Stoof tot de olie uit de santen boven komt drijven. Verwijder voor het serveren de sereh en het salamblad.
Notities

kan ook met kapucijners bereid worden

Nasi Koening
Gang: bijgerecht, rijsttafel
Auteur: Groot Indonesisch Kookboek – Bep Vuyk
Ingrediënten
  • 5 dl rijst
  • 2 theelepels zout
  • 2 tl koenjit
  • 3 laurier- of santenblaadjes
  • 1/4 blok santen
Bereiding
  1. Was de rijst. Breng 7,5 dl water aan de kook met zout koenjit en laurierblaadjes. Voeg de rijst eraan toe en kook de rijst in 8 min. halfgaar. Schilfer het blokje santen door de rijst. Kook de rijst op laag vuur in ca. 6-7 minuten verder gaar.
  2. Spoel een kom waarin de rijst precies past met water om. Druk de rijst aan in de kom en keer de kom om op een plat bord of serveerschaal.
  3. In de magnetron:
  4. Doe 250 gram rijdt met 4 dl water in een glazen schaal met deksel van 2 liter inhoud. Roer de kruiden en zout erdoor, doe het deksel op de schaal en breng alles in 7-8 minuten op 100% vermogen aan de kook. Vermeng de rijst met de schilfers santen en dek de schaal weer af. Verwarm de rijst nog 10-12 min. op 30% vermogen.
Notities

Bijgerecht (bij gado gado, bijv.)

Pindasaus
Gang: bijgerecht, saus
Auteur: Groot Indonesisch Kookboek – Bep Vuyk
Ingrediënten
  • 3 el uien, gesnipperd
  • 2 teentjes knoflook, gesnipperd
  • 2 tl sambal oelek
  • 2 tl suiker
  • Zout of tamari
  • 2 el olie
  • Stuk asem ter grootte van 2 walnoten
  • 1/2 pot pindakaas
  • 1 salamblad
  • 1 el zoete ketjap
  • 1 a 2 el azijn of citroensap
Bereiding
  1. Wrijf uien t/m zout tot een brij en fruit dit in de olie tot de uien gelig zijn. Maak met een paar el water en net stuk asem asemwater en zeef dit. Voeg 2 dl water toe aan de uienbrij. Breng dit aan de kook en voeg het asemwater, de pindakaas en het salamblad toe. Breng weer aan de kook en maak de saus op smaak met ketjap en azijn/citroen.
Lalab van gekookte komkommer
Auteur: Groot Indonesisch Kookboek – Bep Vuyk
Ingrediënten
  • 1 grote komkommer
  • Zout
Bereiding
  1. Schil de komkommer, snijd hem doormidden en verwijder het zaad. Snijd hem nogmaals in de lengte en in de breedte in tweeën.
  2. Breng water (hoeveel?) aan de kook met zout en laat de stukken komkommer 3 a 4 minuten koken. Laat ze uitlekken. schik ze op een schotel en serveer er een petissaus bij.

Petissaus zonder petis
Saus voor bij Lalab van gekookte komkommer
Auteur: Groot Indonesisch Kookboek – Bep Vuyk
Ingrediënten
  • 1 eetlepel uien, gesnipperd
  • 1 teen knoflook, gesnipperd
  • 1 tl sambal
  • 1/2 tl suiker
  • 1/2 tl gemberpoeder of 2 cm verse gember, fijngehakt
  • 1/2 tl laos
  • Stukje asem ter grootte van een walnoot
  • 1 spriet citroengras sereh
  • 1 salamblad
Bereiding
  1. Wrijf ui t/m laos tot een brij. Maak asemwater door de asem te kneden met 3 a 4 eetlepels water. Zeef het daarna. Kook hierin de kruidenbrij en de sereh en salam.

Gemengd zuur (atjar tjampoer)
Gang: bijgerecht, rijsttafel
Keyword: inmaken, wecken
Auteur: Groot Indonesisch Kookboek – Bep Vuyk
Ingrediënten
  • 100 g witte kool
  • 100 g taugé
  • 100 g prinsessenboontjes
  • 100 g worteltjes
  • 1/2 komkommer
  • 1/2 tl zout
  • 4 groene lomboks
  • 8 el azijn
  • 2 el suiker
  • 1 rode lombok
Boemboes:
  • 3 el uien, gesnipperd
  • 2 teentjes knoflook, gesnipperd
  • 4 kemiri’s, gepoft
  • 1 cm gember zeer fijn gesneden of 1/2 tl gemberpoeder
  • 2 tl koenjit
Bereiding
  1. Was de groenten en snijd alles in kleine stukjes. Halveer de komkommer, schep de zaden eruit en snijd de komkommer in kleine stukjes. Halveer de groene lomboks in de lengte. Kook deze groenten even op in water met zout. Laat uitlekken en afkoelen.
  2. Wrijf de boemboes met elkaar tot een brij. Voeg azijn en suiker toe en breng alles aan de kook. Doe er dan de gekookte groenten bij, de taugé en de in reepjes gesneden rode lombok. * Laat dit nog een minuut doorkoken en vervolgens afkoelen.

Notities

Kan ook vanaf * in de weckketel worden gedaan.

Rempejek
Gang: bijgerecht, rijsttafel
Auteur: Groot Indonesisch Kookboek – Bep Vuyk
Ingrediënten
  • 50 gr ongezouten, het liefst ongebrande, vliesloze pinda’s
  • 3 teentjes knoflook, gesnipperd
  • 1/2 tl ketoembar
  • 1/2 tl koenjit
  • zout
  • 3 el rijstmeel
  • 2 el santensnippers
  • olie
Bereiding
  1. Kun je geen vliesloze pinda’s krijgen, week de velletjes er dan in kokend water af.
  2. Wrijf de knoflook met de kruiden en het zout tot een brij. Meng deze goed met het rijstmeel. Los de snippers santen op in 5 el kokend water en doe dit bij het meel. Maak een niet de dik beslag, waar je de pinda’s doorheen roert.
  3. Verhit de olie in een koekenpan. Laat een lepel van het beslag in de olie glijden en laat het uitlopen. de rempejek moet knapperig en goudgeel worden. Maak de rempejek kort van tevoren of bewaar hem in een goed af te sluiten glazen weckpot, want anders wordt hij taai.
Notities

Ze worden nogal snel taai, dus heel kort van tevoren maken of meteen opeten.

Tempeh Kemoel
Gang: bijgerecht, rijsttafel
Auteur: Groot Indonesisch Kookboek – Bep Vuyk
Ingrediënten
  • 4 teentjes knoflook, gesnipperd
  • 1/2 tl ketoembar
  • 1/2 tl koenjit
  • zout
  • 1/10 blok santen
  • 50 g rijstmeel
  • 1/2 plak tempeh
  • olie
Bereiding
  1. Wrijf de knoflook fijn met de ketoembar, de koenjit en wat zout.
  2. Breng 1 dl water aan de kook met de santen en als die is opgelost, voeg er dan de gewreven kruiden aan toe. Laat het geheel afkoelen. Meng de rijstmeel erdoor.

  3. Snijd de tempeh in plakken van 1 cm en halveer deze in de lengte. Dompel ze één voor één in het beslag en bak ze gaar en knapperig in de olie.

Sajoer van boontjes
Gang: bijgerecht, rijsttafel
Auteur: Groot Indonesisch Kookboek – Bep Vuyk
Ingrediënten
  • 400 gram prinsessenbonen
  • 3 el uien, gesnipperd
  • 1 teen knoflook, gesnipperd
  • 1/2 tl sambal oelek
  • 2 el olie
  • 1 bouillonblokje
Bereiding
  1. Fruit de uien, de knoflook en de sambal in de olie tot de uien geel zijn. Breek de bonen in drieën. Voeg de bonen toe en fruit ze even mee. Giet 5 dl water in de pan en voeg het bouillonblokje toe. Laat de bonen minstens 10 minuten koken tot ze bijna gaar zijn.
Aubergines met tjoloh-tjoloh saus

Ik wist niet dat aubergines in de Indonesische keuken werden gebruikt.

Gang: rijsttafel, voorgerecht
Auteur: Groot Indonesisch kookboek – Bep Vuyk
Ingrediënten
  • 3 sjalotten of kleine uien, gesnipperd
  • 1 teen knoflook, gesnipperd
  • 1 tl sambal oelek
  • 1 tl zoete ketjap
  • 1 tl olie
  • Sap van een citroen
  • 1 middelgrote aubergine
  • Zout
Bereiding
  1. Wrijf de sjalotten, de knoflook en de sambal tot een brij. Roer er de vloeistoffen door. Snijd de aubergine in zeer dunne plakjes, bestrooi ze met wat zout en meng ze door de saus.

Notities

Makkelijk van tevoren te maken, maar onduidelijk hoelang de aubergines moeten marineren.

kwee bandera of vlaggenkoek
Gang: nagerecht
Auteur: Vegetarisch eten uit de Indische keuken – Ciska Cress
Ingrediënten
  • 160 g maizena
  • 13 dl santen
  • 460 g suiker
  • 1 tl vanille
  • rode en groen kleurstof bieten- en ingekookt spinazienat
Bereiding
  1. Meng alle ingrediënten, behalve de kleurstoffen, in een ruime kom goed door en verdeel het mengsel over 3 pannen. Laat de inhoud van de ene pan wit, voeg aan de tweede pan een paar druppels van de rode kleurstof en aan de derde pan een paar druppels groene kleurstof toe.
  2. Spoel een springvorm af met koud water. Bekleed de vorm met huishoudfolie.
  3. Kook nu eerst – al roerend – het rode mengsel tot het dik wordt. Roer het goed door en giet het in de springvorm. Behandel daarna op dezelfde wijze het witte mengsel en eindig met het groene.
  4. Laat alles goed koud worden. Keer de koek op een schaal of groot bord, verwijder de folie en snijd de koek in punten.
Notities

De natuurlijke kleurstoffen werkten niet helemaal super. Eens met iets anders proberen. Cress gebruikte ‘rode en groene’ kleurstof

Tussendeurtje 2017

Het weer liet het dit jaar niet toe om lekker in het lage deel van onze tuin buiten te zitten. Daarom schoven we aan in de eetkamer. We maakten Aardappel-knoflooksoep en Pizza met zwammen en courgette. Toe aten we Brownie met vanille-ijs.

Aardappel-knoflooksoep
Gang: voorgerecht
Keyword: feta, knoflook, soep, vegetarisch
Porties: 12 personen
Auteur: Elsje de Ruijter
Ingrediënten
  • 12 grote aardappelen in kleine blokjes
  • 4 prei in halve ringen
  • 12 teentjes knoflook uitgeperst
  • 3 liter groentebouillon vers of van tablet
  • 4 el melk
  • 4 el demi crème fraîche
  • 4 el bieslook fijngeknipt
  • 4 el fetakaas gebrokkeld
  • peper en zout
Bereiding
  1. Breng de aardappelen, prei en knoflook met de bouillon aan de kook.
  2. Laat 15 minuten zachtjes koken tot de aardappelen gaar zijn. Roer de melk, crème fraîche en bieslook erdoor en breng de soep op smaak met peper en zout.
  3. Strooi de feta erover.

Pizza met courgette
Gang: hoofdgerecht
Keyword: paddenstoelen, pizza, vegetarisch
Porties: 12 personen
Auteur: Elsje de Ruijter
Ingrediënten
  • 3 courgettes
  • 500 g paddenstoelen, bijv. kastanjechampignons of zelfgeplukte parasolzwammen
  • 50 g gedroogde boleten of andere smaakmakende zwammen
  • 3 EL olie
  • 1/2 TL zout
  • 1/4 TL peper
  • 400 g belegen Goudse
  • 2 x Basisrecept "Kwarkdeeg"
  • 8 toppen rozemarijn van 5 cm
Bereiding
  1. Maak een bodem van "Kwarkdeeg".

  2. Week de gedroogde paddenstoelen in warm water.

  3. Snijd de courgette in dunne plakken.

  4. Controleer de paddenstoelen goed op de aanwezigheid van wormpjes, verwijder die en snijd de paddenstoelen dan in kleine stukken. Van parasolzwammen is de steel soms taai. Gebruik die dan niet.

  5. Haal de naaldjes van de rozemarijntakjes en hak de naaldjes fijn.

  6. Giet de geweekte paddenstoelen af in een pannetje (lekkere bouillon voor een soep!) en hak ze grof.

  7. Verhit 1 EL olie in een grote koekenpan. Voeg rozemarijn, groenten en paddenstoelen toe en besprenkel met de rest van de olie. Bak op middelhoog vuur voor 20-25 min., halverwege keren, tot de groenten zacht zijn. Voeg zout en peper toe.
  8. Verwarm de oven op 200ºC.
  9. Bekleed een bakplaat met een vel bakpapier.

  10. Rol het kwarkdeeg uit op een met bloem bestoven aanrecht en leg het op de bakplaat.

  11. Rasp de kaas en verdeel de helft hiervan over de pizzabodem. Spreid de groenten erover uit en bedek deze met kaas.
  12. Bak de pizza ca. 20 min., tot de kaas gesmolten is en het deeg gekleurd is.
Notities

Wijnadvies: St. Chinian, Rimbert

Basisrecept kwarkdeeg
Gang: basisgerecht
Porties: 6
Auteur: Elsje de Ruijter
Ingrediënten
  • 300 g tarwebloem
  • 150 g kwark
  • 4 el olie
  • 4 el melk
  • ½ tl zout
  • ½ EL bakpoeder
Bereiding
  1. Verwarm de oven op 200ºC. Kneed alles door elkaar. Bestrooi het aanrecht met bloem en rol het deeg uit. Het moet op de bakplaat passen. Leg een stuk bakpapier op de bakplaat en leg het deeg daar op. Laat het 30 min. rusten.
Brownies
Bereidingstijd
15 min
Kooktijd
30 min
 
Gang: gebak
Porties: 12 porties
Auteur: Elsje de Ruijter
Ingrediënten
  • 200 gr pure chocolade
  • 250 gr bruine basterdsuiker of honing
  • 125 gr roomboter
  • 4 eieren
  • 200 gr bloem
  • 1 zakje bakpoeder
  • snufje zout
  • evt. een stukje witte chocolade
Bereiding
  1. Smelt de pure chocolade au bain marie samen met de roomboter.

  2. Als de chocolade en de boter gesmolten zijn, haal je de pan van het vuur en laat je het geheel een beetje afkoelen.
  3. Voeg de basterdsuiker (of honing) toe aan de gesmolten chocolade.

  4. Bekleed een ovenschaal met bakpapier.

  5. Verwarm de oven voor op 200 graden.

  6. Ondertussen klop je in een kom de eieren luchtig.

  7. Meng de bloem met het bakpoeder.

  8. Roer vervolgens de bloem en de gesmolten chocolade beetje voor beetje door de eieren.

  9. Als alles goed gemengd is, schep je het geheel in een ingevette ovenschaal.
  10. Bak de brownie ongeveer 30 minuten in de oven. Steek vervolgens een satéprikker in de rand van de brownie, als de prikker er hier droog uitkomt is de brownie goed. Laat de brownie afkoelen en bewaar hem in de koelkast. Let op: elke oven is anders. Het kan zijn dat bij iemand anders de brownie wat langer in de oven moet.

  11. Smelt eventueel nog een beetje witte chocolade au bain marie en sprenkel dit over de brownie.
Notities

Lekker makkelijk!

Snijd de koek meteen in 16 vierkante stukken.

Leg een stuk op een bordje en schep er een forse bol vanille-ijs naast.

Winterdiner 2015

Het blijft altijd een uitdaging om de juiste wijn bij gerechten te vinden. Soms lukt het echt heel goed, soms wat minder. Bij een gezellig diner voor 12 personen in de winter van 2015, troffen we het. Eigenlijk alle combinaties waren passend. We hebben niet geprobeerd om bij de soep een bijpassende wijn te vinden. Ik vind het altijd een vreemde combinatie, soep en wijn.

Aardappelpoffers met cranberry + Sipp pinot blanc Alsace
Salade met grapefruit en kappers + Labille Latour Chablis
Bloemkoolsoep met olijven en basilicum en daarbij vers gebakken brood
Paddenstoelenrisotto op groentenbedje + Bandol rosé
Imam bayildi met sigara + Roc des Anges
Stoofperen in een chocoladebakje met ganache en flinters chocola of een chocoladeveer + Rivesaltes
Koffie met Marc de Gewurz

Aardappelpoffers met cranberry
Gang: bijgerecht, borrelhap
Keuken: vegetarisch
Auteur: Smaakmakend
Ingrediënten
  • 300 g cranberrycompote
  • 2 theelepels verse tijmblaadjes
  • 3 el cranberrymosterd
  • 500 g aardappelen, geschild, geraspt en grof gehakt
  • 1 ei
  • 0,5 ui, fijngehakt
  • 1 volle eetlepel bloem
  • mespunt zout
  • olie om te bakken
Bereiding
  1. Meng de compote, de tijm en naar smaak mosterd door elkaar.

  2. Dep de geraspte aardappels met keukenpapier goed droog. Meng in een kom de geraspte aardappel met het ei, de ui, de bloem en zout. Verhit een klein beetje olie in een pan met antiaanbaklaag. Schep op enige afstand eetlepels van het aardappelmengsel in de pan en strijk de bergjes glad. Bak de poffers tot de bovenkant bijna droog is. Keer de poffers en bak de andere kant goudbruin. Houd de poffers in een op 75 °C ingeschakelde oven warm. Plaats de compote ook in de oven om een beetje warm te worden. Bak van de rest van het beslag ook poffers.
  3. Leg de poffers op een schaal en schep op elk een lepeltje van de cranberry/mosterdcompote.

Salade met grapefruit en kappertjes
Gang: voorgerecht
Porties: 2 personen
Auteur: Elsje de Ruijter
Ingrediënten
  • sla
  • 1 grapefruit
  • 1 eetlepel kappertjes
  • 2 eetlepels amandelschaafsel
  • 3 eetlepels (amandel)olie
  • 2 eetlepels citroensap of azijn
  • 1 eetlepel honing (of meer naar smaak)
  • 0,5 theelepel mosterd
  • peper naar smaak
  • zout naar smaak
Bereiding
  1. Sla wassen en in reepjes snijden of in kleine stukjes scheuren.

  2. Dressing maken van olie, citroensap of azijn, mosterd, honing, peper en zout.

  3. Grapefruit schillen en in stukjes snijden en met de dressing en de kappertjes door de sla mengen. Strooi het even in de koekenpan geroosterde amandelschaafsel erover.

Notities

Ook lekker met sinaasappel of mandarijntjes.

Bloemkoolsoep met olijven en basilicum
Gang: voorgerecht
Porties: 4 personen
Ingrediënten
  • 1 bloemkool
  • basilicum vers
  • 1-2 eetlepels pesto
  • 6 groene olijven
  • 0,5 dl slagroom
  • zwarte peper vers gemalen
Bereiding
  1. Bloemkool in roosjes en de steel in stukjes snijden en in ongeveer 10 minuten gaar koken in het water. Olijven in dunne ringetjes snijden. Basilicumblaadjes in stukjes scheuren.

  2. Bloemkool pureren. Neem een beetje soep apart in een kom en meng dit goed met de slagroom. Schenk dit mengsel al roerende in de soep. Soep op smaak brengen met pesto, peper en eventueel zeezout.

  3. Soep garneren met basilicum en olijven.

Paddenstoelenrisotto

Gedroogde paddestoelen als Bolets jaunes kunnen in tal van recepten worden gebruikt, maar ze zijn vooral erg smakelijk in een risotto.

Gang: bijgerecht
Porties: 4
Auteur: Elsje de Ruijter
Ingrediënten
  • 750 ml groentebouillon
  • plukje saffraan
  • 4 el boter
  • 1 el olijfolie
  • 25 g gedroogde boleten (of 250 g verse)
  • 200 g risottorijst
  • 2 el gehakte peterselie
  • 100 g geraspte Parmezaan
  • zout
  • peper
Bereiding
  1. Breng de bouillon met de saffraan aan de kook en zet vervolgens het vuur uit. Week de gedroogde paddestoelen gedurende een half uur in het saffraanwater. Vis ze daar dan uit en dep ze droog. Zijn boleten niet verkrijgbaar, dan kan dit recept vast ook wel met verse kastanjechampignons worden gemaakt. Hak die fijn en ga vanaf hier verder met het recept.

  2. Verhit in een koekenpan boter en olie en roerbak de paddestoelen daarin. Voeg de rijst toe en roer totdat die glazig is. Giet scheut voor scheut de bouillon erbij, totdat de bouillon door de rijst is opgenomen. Blijf daarbij roeren. Deze procedure neemt even tijd en op het eind is de rijst gaar.

  3. Roer tenslotte de kaas en de peterselie erdoor en breng op smaak met peper en zout.

Notities

Lekker met (diepvries)spinazie en een witte Bourgogne Chardonnay of geserveerd op een groentebedje (waarin wortel) en een Bandol Rosé.

Imam bayildi
Gang: hoofdgerecht
Keuken: veganistisch, vegetarisch
Porties: 4 porties
Ingrediënten
  • 4 aubergines recht van lijf en leden
  • 3 uien
  • 3 tenen knoflook
  • 5 grote tomaten
  • 1 klein bosje peterselie
  • 1 citroen
  • 1 mespunt suiker
  • 2 dl olijfolie
  • peper
  • zout
Bereiding
  1. Vulling: Halveer de uien en snij ze in niet al te dunne plakken. Pel de knoflook en hak ze fijn. Ontvel de tomaten en hak ze in stukjes. Was de peterselie en knip die fijn. Fruit de uien en de knoflook in wat olie tot de uien zacht zijn, maar niet te bruin. Doe de gehakte tomaten met het uien-knoflookmengsel in een kom. Meng tweederde van de peterselie erdoor en breng het op smaak met peper en zout.

  2. Buitenkant: Snij de stekelige steel van de aubergines en snij de vruchten in de lengte doormidden. Maak een diepe insnede aan de platte kant van de auberginehelften, tot op anderhalve cm van de schil. Schenk een ruime hoeveelheid olijfolie in een koekenpan met dikke bodem en bak daarin de aubergine op een matige vlam tot ze bijna gaar zijn. Zo nodig olie bijgieten. Niet te bruin laten worden. Gaat best langzaam (reken op 20 minuten). 

  3. Verwarm de oven voor op 170 graden. Leg de aubergines in het gelid ineen ovenvaste schaal, met de vlakke, ingesneden kant naar boven. Duw het vruchtvlees zoveel mogelijk opzij, schep de vulling erin en wat overblijft er bovenop. Bedruppel met wat olijfolie. Vermeng een scheut water met het sap van de citroen en de suiker en giet dat in de schaal (niet over de aubergines!). Kan 3 kwartier in de oven.

  4. Voor het opdienen bestrooien met de rest van de gehakte peterselie. Kan warm, lauw of koud worden gegeten.

Notities

Turks auberginegerecht, ‘De Imam valt flauw’

Van pure culinaire extase of vanwege zoveel zondige luxe, want overdadig veel olijfolie.

Lekker met Fırında sigara böreği!

Fırında sigara böreği (sigara börek uit de oven)
Gang: bijgerecht
Ingrediënten
  • 1 pak yufkadeeg
  • 300 gram Turkse witte kaas (of feta)
  • 1 handvol platte peterselie
  • 200 ml melk
  • 100 ml zonnebloemolie
  • 2 eieren
  • sesam- en/of nigellazaad
Bereiding
  1. Snij de peterselie fijn, prak de kaas los met een vork en meng de kaas met de peterselie. Splits één ei, zet het eigeel weg en klop het eiwit los met het andere (hele) ei. Meng met de melk en olie. Bekleed een bakplaat met bakpapier.Leg een yufkavel neer met de brede rand naar je toe en smeer het goed in met het melkmengsel. Leg wat van de kaas op de onderrand. Vouw nu eerst de linker-en rechterpunt naar binnen (zie foto's) en rol daarna de yufka naar boven op.Doordat de yufka is ingesmeerd zal het rolletje niet meer openspringen. Leg het(met de punt naar beneden) op de bakplaat. 

  2. Werk zo alle yufka af (het past precies op een bakplaat, het is niet erg als ze tegen elkaar aan liggen). Roer nu het eigeel los met een paar druppeltjes melken bestrijk de sigara böreks hiermee. Bestrooi de böreks met sesam- en/of nigellazaad. Schuif de bakplaat in de oven op 170 graden en bak de sigara börek goudbruin in een half uur tot drie kwartier. Als de sigara börek aan elkaar vast geplakt zitten, kun je ze makkelijk van elkaar aftrekken als ze een beetje afgekoeld zijn. 

Notities

Bewaren Fırında sigara böreği (sigara börek uit de oven) kun je ingepakt in aluminiumfolie twee dagen bewaren: voor serveren even opwarmen in de oven. Je kunt ze ook (gebakken) invriezen. 

Stoofperen in een chocoladebakje met ganache
Gang: bonbon, nagerecht
Keyword: chocola
Auteur: Elsje de Ruijter
Ingrediënten
ganache
  • 1 dl room
  • 150 gram pure chocolade
en verder
  • 150 gram pure chocolade
  • 1-2 stoofperen
  • 25 gram witte of melkchocolade
Bereiding
Ganache
  1. Doe de chocolade in een middelgrote kom. Verwarm de room in een klein steelpannetje op middelmatig vuur op en breng heel kort aan de kook – pas hierbij goed op want als je het een paar seconden te lang kookt zal de room direct overkoken. Zodra de room gekookt heeft, giet het dan over de stukjes chocolade heen en klop tot een glad mengsel.

  2. Laat de ganache afkoelen voordat je het verder verwerkt.

Chocoladebakjes met peer
  1. Smelt de chocolade au-bain-marie (bijv. in een glazen kom op een kleine pan). Breng het water aan de kook en temper de hitte, zodat de chocolade langzaam kan smelten. Roer af en toe.

  2. Schenk of schep een beetje warme chocolade in een muffinvormpje en draai het rond, zodat de chocolade ook langs de rand zit. Laat afkoelen in de koelkast. Houd de rest van de warme chocolade warm.

  3. Snij de stoofpeer in kleine blokjes, in ieder geval kleiner dan de hoogte van de muffinvorm.

  4. Leg in elk muffinvormpje een stukje stoofpeer en druk er een beetje ganache overheen, zodat ze mooi van vorm worden.

  5. Schenk of schep een beetje van de warme chocolade bovenop de ganache. Vul de vormpjes niet af met chocolade! Het is de bedoeling dat alleen de ganache bedekt is.

Garnering
  1. Schaaf met een chocoladeschaaf krullen van een stuk witte of melkchocolade. Heb je geen chocoladeschaaf, hak dan de choclade voor de garnering in piepkleine blokjes. Versier de bonbons hiermee. Zet de bonbons nu in de vriezer.

  2. Haal de bevroren bonbons uit de vriezer, laat ze een beetje opwarmen en trek voorzichtig de siliconen vorm van de bonbons. Serveer ze bij een dessertwijn of bij koffie/thee.

Notities

Wijntip: Rivesaltes

Eten en drinken